Robinson Crusoe

Robinson Crusoe (w polskich przekładach także: Robinson Cruzoe lub Robinson Kruzoe) – główny bohater powieści przygodowych Przypadki Robinsona Crusoe oraz Dalsze przygody Robinsona Crusoe angielskiego pisarza Daniela Defoe z 1719 i 1720 roku.

Artykuł

Robinson Crusoe (w polskich przekładach także: Robinson Cruzoe lub Robinson Kruzoe) – główny bohater powieści przygodowych Przypadki Robinsona Crusoe oraz Dalsze przygody Robinsona Crusoe angielskiego pisarza Daniela Defoe z 1719 i 1720 roku.

== Bohater powieści ==

Robinson Crusoe, syn kupca z Hull, ma objąć po ojcu interes rodzinny. Marzy o podróżach morskich, ale ojciec, który stracił już dwóch synów na morzu, nie chce mu na to pozwolić. Niemniej żądza przygód zwycięża i Robinson jako 18-latek w 1651 r. opuszcza rodzinne miasto i płynie do Londynu. Służąc na kolejnych statkach uczy się sztuki żeglarskiej, prowadzi interesy, potem trafia do niewoli mauretańskiej. Po dwóch latach ucieka, zostaje plantatorem w Brazylii. Sąsiedzi namawiają go do wyprawy do Afryki po niewolników. Podczas wyprawy statek trafia na huragan i rozbija się u ujścia rzeki Orinoko, a jedyny ocalały, Robinson, znajduje ocalenie na bezludnej wyspie.
Spędza tam 28 lat, 2 miesiące i 19 dni. W trudzie zagospodarowuje się tam, urządza lokum, uprawia zboże, oswaja zwierzęta, wytwarza naczynia. Jednak cierpi z powodu samotności. Po latach na jego wyspę trafiają ludożercy, a Robinsonowi udaje się ocalić z ich rąk ofiarę – młodego tubylca. Ocalałego krajowca nazywa Friday, czyli Piątek – od dnia tygodnia kiedy go spotkał. W polskich tłumaczeniach Friday znany jest jako Piętaszek. Anglik cywilizuje karaiba, czyniąc go towarzyszem swojej niedoli. Uczy go języka angielskiego i nawraca na chrześcijaństwo. Po latach do wyspy przybija statek, którym kierują zbuntowani marynarze. Robinson pomaga kapitanowi odzyskać panowanie nad statkiem i wreszcie może wrócić wraz z Piętaszkiem do rodzinnej Anglii, gdzie czeka go jeszcze parę przygód oraz małżeństwo.
Dalsze przygody Robinsona przedstawione są w kolejnej powieści autora. Robinson wybiera się statkiem w podróż wokół Afryki na Daleki Wschód. Zwiedza kilka krajów i wraca drogą lądową przez Chiny i Rosję. Autor przedstawia realia ówczesnych państw wschodniej Azji.

== Konotacje historyczne ==
Postać Robinsona Crusoe była najprawdopodobniej wzorowana na prawdziwych losach Aleksandra Selkirka, szkockiego żeglarza, który w latach 1704–1709 spędził cztery lata na wyspie Más a Tierra (obecnie wyspa Robinson Crusoe), u wybrzeży Chile. Inna wersja jest taka, że Robinson Crusoe spędził swoje beztroskie lata na innej wyspie, oddalonej o 5 tysięcy km od tej. Na tej wyspie znaleziono szkielet koziorożca, którego w powieści Robinson zabił. Znaleziono też potłuczone naczynia w „grocie Robinsona” oraz obuwie ze skóry zwierzęcej, które mogło zostać wytworzone właśnie przez niego.
Defoe mógł także czerpać z powieści Hayy ibn Yaqdhan arabskiego pisarza Ibn Tufaila, która była przetłumaczona na łacinę w 1671, a angielski w 1686.
Robinson Crusoe reprezentuje typowe wartości ówczesnej wczesnokapitalistycznej Anglii: humanizm widoczny szczególnie w docenieniu wartości pracy ludzkiej, przywiązanie do chrześcijaństwa przy jednoczesnej tolerancji religijnej, brak przesądów typowych dla feudalizmu i brak przesądów rasistowskich. Współczesnego czytelnika może jednak razić akceptacja handlu niewolnikami z Afryki (mimo braku niewolnictwa w samej Anglii) lub lekceważący stosunek do kultury tubylców. We współczesnych adaptacjach dla młodzieży te wątki są na ogół usuwane z powieści.

== Robinson w kulturze ==
Książka cieszyła się olbrzymią popularnością na całym świecie od roku jej wydania aż do dziś. Postać Robinsona (a także Piętaszka) jest rozpoznawalna i stała się jedną z tzw. ikon kultury. Imię „Robinson” stało się synonimem rozbitka, a termin „robinsonada” określa opis podróży samotnego człowieka, zdanego na własne siły.
Postać Robinsona w aspekcie ekonomicznym analizował Karol Marks w swym głównym dziele Kapitał i Frédéric Bastiat w Cokolwiek, czyli Robinson chroni swoje miejsce pracy.
Do postaci Robinsona Crusoe nawiązywał przydomek „Robinsonowie warszawscy”, nadany ludziom którzy po kapitulacji powstania warszawskiego zdecydowali się pozostać w mieście i ukrywali się przed Niemcami w jego ruinach.

== Linki zewnętrzne ==

Robinson Crusoe w serwisie Wolne Lektury

Źródło: Wikipedia

Fabuła

Crusoe, defying his parents, goes to sea, gets shipwrecked, becomes the sole survivor on a deserted island, and builds a new life by salvaging supplies from the wreck, including a dog and cat, creating a fortified home, and learning to survive through hard work and faith, all while battling fear and isolation before eventually encountering 'Friday' and dealing with the intrusion of civilization.

Obsada

Załoga

Linki zewnętrzne

• Artykuł w Wikipedii
• IMDb
• Baza danych filmów